BİRLİKTE. DAHA GÜÇLÜ.

İş Kurma
Dış Ticaret İşlemleri

İHRACAT
1. İhracatın Tanımı: İhracat, kişi ve kuruluşlarca üretilen mal ve hizmetlerin yurtdışına satılmasıdır. İhracat kısaca dışsatım demektir. İhracat en geniş anlamıyla, bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan malların ve hizmetlerin başka ülkelere satılmasıdır.
Dar anlamda ise ihracat, yabancılara ya da Türkiye dışında yerleşik Türklere yapılan mal satışlarını ve söz konusu malların bu amaçla yurt dışına gönderilmesidir.
2. İhracat Yapabilecekler: İhracat yapabilmek için herhangi bir belge veya izin sertifikası almak gerekmemektedir. İhraç edeceği mala göre ilgili ihracatçı birliğine üye olan, gerçek usulde vergiye tabi gerçek ve tüzel kişi tacirler, Esnaf ve Sanatkar Odalarına kayıtlı olup üretim faaliyetiyle iştigal eden esnaf ve sanatkarlar ile joint-venture 2 ya da daha fazla tüzel kişinin bir araya gelerek, kararlaştırdıkları belirli bir yatırım projesi için birlikte hareket etmek için oluşturdukları ortak işletme yapısına, joint venture denir.
Buna göre, İhracatçı Birliğine üye olmak isteyen tacirlerden, İhracatçı Belgesi yerine, Ticaret Sicil Gazetesi ve Tek Vergi Numarası sahibi olduğunu tevsik eden (belgeleyen, doğrulayan) belgeler istenilmektedir. İhracatçı Birliğine üye olmak isteyen Esnaf ve sanatkarlardan ise, Tek Vergi Numarası mükellefliği yanında, üretim faaliyetiyle iştigal ettiklerini Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu'ndan alacakları bir belge ile tevsik etmeleri istenmektedir. Joint-venture ve konsorsiyumlar ise, Tek Vergi Numarası mükellefliği olduğunu tevsik eden belge ve durumlarını belirtir ortaklık sözleşmesini İhracatçı Birliğine tevdi (verme) ederek üye olacaklardır. İhracatçıların, yukarıdaki şartlar dışında, gerçekleştirecekleri ihracat sırasında ihtiyaç duyacakları bazı belgelerin temini için başvuracakları Ticaret ve sanayi odalarına veya esnaf ve sanatkar odalarına üye olmaları gerekmektedir.
3. İhracat Sözleşmesi: Dış ticaret işlemleri alıcı ve satıcının sözleşme yapması ile başlar. Yaygın olarak benimsenen ticaret prensiplerine göre bir tarafın ileri sürdüğü şartları karşı tarafın yazılı olarak kabul etmesi halinde geçerli bir sözleşme yapılmış olur. Sözleşmede, tarafların yükümlülükleri ve haklarının kesin bir biçimde şarta bağlanması gerekir. Malların bir yerden başka bir yere taşınmasında hangi tarafın ne yükümlülüğü olduğu, yükümlülükler yerine getirilmediği takdirde risklerin nasıl bölüşüleceği, taşıma sırasında malların kaybolması ve hasar görmesi halinde riskin hangi tarafa ait olacağı hususları sözleşmede açık olarak yer almalıdır.

Alım-satım konusu sözleşmelerin yazılı olarak yapılması gerekir. Yazılı sözleşmeler, tarafları bağlamalarının yanı sıra, herhangi bir anlaşmazlık durumunda da ispat evrakı özelliği taşımaktadırlar. Sözlü anlaşmaların ise bağlayıcılığı yoktur. Uygulamada, sözleşmelerin belli şekli olmayıp, firmalar çoğunlukla kendi hazırladıkları matbu formları kullanmaktadırlar. Bunun yanında bazı firmalarda fiyat tekliflerini proforma fatura aracılığıyla sunmakta, bu proforma faturaya istinaden yapılan sipariş ile de sözleşme doğmuş olmaktadır.
Sözleşme hangi şekilde yapılırsa yapılsın, sözleşme metni, net ve detaylı olmalı ve her iki tarafça da istenen hususları kapsamalıdır. Bir ihracat sözleşmesinde aşağıdaki hususların mutlaka taraflarca karara bağlanması gerekir:
- Tarafların İsim ve Adresleri
- Malın Cinsi ve Özellikleri
- Malın Miktarı
- Gözetim
- Malın Fiyatı
- Malın Teslim Yeri ve Zamanı
- Ödeme Şekli
- Ödeme Yeri ve Zamanı
- Lisans ve İzinler
- Ürünün Garantisi
- Sigorta
- Mücbir Sebepler
- Teslimde Gecikme
- Tarafların İmzası
4. İhracat Prosedürleri: İhracat ile ilgili yapılması gereken işlemler ve düzenlenmesi gereken belgeler,
- İhracat yapılacak ülkeye,
- İhracat şekline,
- İhraç edilecek ürüne göre değişmektedir.
4.1. İhracat Yapılacak Ülkeye Göre İşlemler
- Avrupa Birliği’ne (AB) üye ülkelere yapılacak ihracatta,
- EFTA ülkelerine (İsviçre, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn ) ve Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) kapsamında yapılacak ihracatta,
- Genel Preferanslar Sistemi (GSP) kapsamında Türkiye’ye tavizli gümrük oranları uygulayan ülkelere yapılacak ihracatta,
- BM (Birleşmiş Milletler) kararlarına göre ambargo uygulanan ülkelere ihracatta,
- Tek Taraflı olarak ambargo uygulanan ülkelere (Ermenistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi) yapılacak ihracatta,
- Türk ihraç ürünlerine kota uygulayan ülkelere yapılacak ihracatta,
- Ülkemizde kredi karşılığı kurulan tesislerin bedelinin malla geri ödenmesine ilişkin aramızda “özel hesap” bulunan ülkelere yapılacak ihracatta,
- İki ve çok taraflı kredi anlaşmalarımızın bulunduğu ülkelere bu kapsamda yapılacak ihracatta,
- Sınır ticaret merkezleri kapsamında yapılacak ihracatta düzenlenmesi gereken belgeler, müracaat edilecek kurum ve kuruluşlar ile işlemlerde izlenmesi gereken prosedürler değişmektedir.
4.1.1. Avrupa Birliği’ne (AB) Üye Ülkelere Yapılacak İhracat ve Gümrük Birliği: Gümrük Birliği, en genel ifadeyle Türkiye ile AB arasındaki ticarette mevcut gümrük vergileri, eş etkili vergiler ve miktar kısıtlamalarıyla, her türlü eş etkili tedbirin kaldırıldığı; Ayrıca, birlik dışında kalan üçüncü ülkelere yönelik ortak gümrük tarifesinin uygulandığı bir ekonomik entegrasyon çeşidi olarak tanımlanmaktadır. Gümrük Birliği ile;
- Sanayi ürünlerinin taraflar arasında (Türkiye ile AB üyesi ülkeler arasında) serbest dolaşımı öngörülmektedir.
- AB kaynaklı sanayi ürünlerinin ithalatında uygulanan Gümrük Vergileri, eş etkili vergiler ve Toplu Konut Fonu kaldırılmıştır.
- Üçüncü ülkelerden sanayi ürünleri ithalatında topluluk tarafından Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) uygulanmaktadır.
- İşlenmiş tarım ürünleri de Gümrük Birliği kapsamında yer almaktadır. Söz konusu ürünlerin ithalatında, topluluk sistemi ile uyumlu olarak oluşturulan yeni mevzuat çerçevesinde, gümrük vergisi ve toplu konut fonu (tarım payı) bütün ülkeler kaynaklı ürünler için uygulanırken, gümrük vergisi oranı (sanayi payı) sadece üçüncü ülkeler menşeli ürünlerde uygulanmaktadır.
- Tarım ürünlerinin serbest dolaşımının sağlanması, Türkiye’nin, topluluğun ortak tarım politikasına uyumu ertesinde mümkün olabilecektir. Avrupa Birliği’ne yönelik tarım ürünleri ihracatında EUR.1 belgesi düzenlenmektedir.
4.1.2. Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) Kapsamında Yapılacak İhracat: Serbest ticaret anlaşmaları, karşılıklı ticaretin gelişmesi ve buna bağlı olarak taraflar arasında adil bir rekabet şartlarının meydana getirilmesi, ikili ilişkilerin daha iyi düzeylere çıkarılması, karşılıklı ekonomik çıkarların kollanması ve yerel ya da küresel anlamda ekonomik faaliyetlerin sistematik olarak düzenlenmesini sağlamak amacıyla yapılır. Serbest Ticaret Anlaşmalarının amaçlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
- AB’nin ortak ticaret politikasına uyum,
- İhracatın ülke ve madde bazında çeşitlendirilmesi,
- Anlaşma imzalanan ülke pazarında diğer tercihli ülkeler ile eşit koşullara sahip olunması,
- Girdi maliyetlerinin düşmesinin ortaya çıkaracağı rekabet avantajı,
- Avrupa menşe kümülasyonuna dahil olmak ve bu kapsamda ortaya çıkacak yeni ticaret imkanlarından yararlanmak.
4.1.3. Genel Preferanslar Sistemi (GSP) Kapsamında Türkiye’ye Taviz Tanıyan Ülkelere İhracat: Genişletilmiş Preferanslar Sistemi; gelişmekte olan ülkelerin bazı ihraç mallarına gelişmiş ülkeler tarafından karşılıksız ve ayırım gözetmeksizin imtiyaz (ayrıcalık) tanınmasına olanak sağlayan bir düzenlemedir. Tavizlerden yararlanılması için ihracatın ilgili ülkelerden birine yapılması ve ürünün o ülkenin taviz tanıdığı GSP listesinde yer alması gerekmektedir. Genel Preferanslar Sisteminin sağladığı tavizli gümrük oranlarından yararlanılması için preferans tanıyan ülkelere yapılacak ihracatta, FORM A adı altında Özel Menşe Şahadetnamesi düzenlenir. Bu belge; Rusya, Japonya, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Ukrayna, Kazakistan, Gürcistan, Özbekistan ve A. B. D. gibi ülkeler için düzenlenmektedir. Belgenin tanımında aranacak en önemli konu menşe kriteridir. Dört nüsha olarak eksiksiz ve usulüne uygun olarak doldurulan özel menşe şahadetnameleri odalarca beyan tasdiki işlemine tabi olmaktadır. Odalarca düzenlenmesinden sonra bir yazı ekinde Dış Ticaret Müsteşarlığı’na ve Bölge Müdürlüğüne gönderilmektedir. Buralardan da alınan onaydan sonra iki örneği ihracatçıya geri verilmektedir.
4.2. İhracat Şekline Göre İşlemler: Türkiye'nin İhracat Rejimi Kararı ve buna bağlı diğer mevzuatlarda ihracat üç grup altında ele alınır:
- Kayda bağlı ihracat
- Özelliği olan ihracat
- Özelliği olmayan ihracat

İhracat ya da ihracat için üretim yapan firmalar yapacakları ihracatın bu gruplardan hangisinde yer aldığını bilmeleri gerekir. Yapılacak bir ihracatın bu gruplardan hangisinde yer alacağı ise aşağıdaki hususlardan biri ya da birkaçı tarafından belirlenir:
- İhraç edilecek malın cinsi,
- İhracatın yapılacağı ülke,
- Kararlaştırılan ödeme şekli,
- Kararlaştırılan ticaret şekli.
4.2.1. Kayda Bağlı İhracat: Bazı malların ihracatındaki gelişmelerin hükümet makamları (Dış Ticaret Müsteşarlığı) tarafından yakından takip edilmesi gerekir. Bunun nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:
- Takip konusu malların ticaret politikaları açısından taşıdığı stratejik önem,
- Uluslararası anlaşmalar dolayısıyla Türkiye'nin yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiğini takip etmek,
- Türk firmalarının ticari menfaatlerini daha etkin koruyabilmek.

Kayda Bağlı İhracat Listesi kapsamında yer alan malların ihracatında ihracatçılar, gümrük beyannamesi ile birlikte kayıt için ilgili ihracatçı birliklerine müracaat etmektedir. Birlikler onayladıkları gümrük beyannamelerine kayıt meşruhatı düşerek, gümrük idarelerine tevdi edilmek üzere ihracatçıya vermektedir. İhracatçılar, birliklerce kayıt meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamesi ile birlikte 90 gün içinde ihracatın yapılacağı gümrük idaresine müracaat etmelidirler. Ancak, ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan ülkelere yapılan, kısıtlama kapsamındaki maddelerin ihracına ait kayıtların süresi Müsteşarlık (DTM) tarafından belirlenmektedir.
4.2.2. Özelliği Olan İhracat: Bazı ihracat işlemleri, ihracat bedeli dövizlerin yurda getirilmesi ve ticari operasyonların yapılışı açısından önem taşır.
4.2.3. Özelliği Olmayan İhracat: Kayda bağlı olmayan ve özelliği olan ihracat dışında kalan işlemler özelliği olmayan ihracat sayılmaktadır. Herhangi bir Türk firması herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan bir ürünü, kısıtlamaya tabi olmayan bir ülkeye, Merkez Bankasınca konvertibl (ulusal para cinsine kolayca çevrilebilen) addedilen bir para ile peşin döviz, mal mukabili, vesaik mukabili veya akreditifli ödeme şekillerinden biri ile yurt dışına gönderdiği zaman özelliği olmayan bir ihracat yapmış olur. Özelliği olmayan ihracat, bu kapsamda yapılan ihracatın önemsiz olduğu anlamına gelmemeli. Aksine özelliği olmayan ihracat toplam ihracatın çok büyük bir oranını oluşturur. ‘Özelliği olmayan’ ifadesinin seçilmesi, ihracat formaliteleri açısından yeknesak (tek düze) kuralların dışında başka bir formalite gerektirmeyen ihracat işlemlerini ifade etmek için kullanılıyor.
4.3. İhraç Edilecek Ürüne Göre İşlemler: İhraç edilecek ürüne göre alınması gereken izinler ve düzenlenecek belgeler değişiklik göstermektedir. Modülümüzün bu bölümünde ihracatı ön izne bağlı ve ihracatı yasak olan malları verdikten sonra dış ticarette hangi izin ve belgelerin hangi kurum ve kuruluştan alınacağı tablo halinde verilecektir.
4.3.1. İhracatı Ön İzne Bağlı Ürünler: Bazı malların ihracı, uluslararası anlaşmalar veya madde politikaları açısından bu mallarla ilgili kurumların ön iznine tabidir. Söz konusu malları ihraç etmeyi düşünen kuruluşların, ihracattan önce gerekli ön izni almaları gerekiyor. Bu malların kayda bağlı, özelliği olan veya olmayan ihracat kapsamında ihraç ediliyor olması ihracatla ilgili ön izin gereksinimini ortadan kaldırmaz. İhracı ön izne bağlı olan mallar ve ön izini vermekle yetkili olan kuruluşlar ise şunlardır:
- Harp, silah ve mühimmatı (Spor ve av tüfekleri hariç): Milli Savunma Bakanlığı
- Afyon ve haşhaş kellesi: Sağlık Bakanlığı
- Uyuşturucu maddeler: Sağlık Bakanlığı
- Tehlikeli atıklar: Çevre Bakanlığı
- Yaban domuzu, kurt, çakal, tilki, sansar, porsuk ile yılanlar, kaplumbağa ve kertenkelelerin canlı ve cansız halde ve bunların tanınabilir parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon: Orman Bakanlığı
- Gübreler (Kimyevi gübreler hariç): Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- Tohumlar (Orman ağacı tohumları hariç): Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- Su ürünlerinden su ürünleri avcılığını düzenleyen esaslar çerçevesinde avlanması yasak olan cins ve nitelikteki su ürünleri (sülükler dâhil): Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- Yem Kanunu kapsamına giren yemler: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- Zirai mücadele ilaç ve aletleri: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- Veteriner ilaçları: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- İhracat amacıyla doğadan elde edilmesi kontenjanla veya başka herhangi bir kayıtla sınırlandırılan doğal çiçek soğanları: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- Damızlık büyük ve küçükbaş hayvan: Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı
- Şeker: Türkiye Şeker Fabrikası Genel Müdürlüğü
4.3.2. İhracatı Yasak Olan Mallar: Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar ve madde politikalarının bir gereği olarak, bazı malların ihracı yasaktır. Bu maddelere zaman zaman yenisi eklenebileceği gibi, bazı kalemlerin de zaman içerisinde buradan çıkartılması söz konusudur:
- Kültür ve tabiat varlıkları,
- Hint keneviri,
- Tütün tohumu ve fidesi,
- Tiftik keçisi,
- İhracı izne bağlı mallar listesinde yer alan türler hariç bütün av ve yaban hayvanları (canlı ve cansız olarak ve tanınabilir en küçük parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon),
- Ceviz, dut, kiraz, armut, erik, porsuk, dışbudak, karaağaç ve ıhlamur adlı ağaç türlerinin kütük, tomruk, kereste, kalas ve taslak olarak ihracı,
- Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi ile bu sözleşmeye ait protokoller ve değişiklikler kapsamındaki ihracat,
- İhracatı yasak olan doğal çiçek soğanları,
- Odun ve odun kömürü,
- Sığla (Bir ağaç türü),
- Yalankoz (Bir tür ağaç),
- Datça hurması (Phoenix the ophrasti crenter),
- Zeytin, incir, fındık, Antep fıstığı, asma (sultani çekirdeksiz) fidanları.


İTHALAT
1. İthalatın Tanımı: Yabancı bir ülkeden mel ve hizmet alınması işlemine ithalat denir. İthalat kısaca dış alım demektir. İthalat, ihracatın tam tersi bir işlemdir.
Döviz transferi yapılıp yapılmamasına göre ithalat bedelli ve bedelsiz olmak üzere iki türlüdür. Bedelli ithalat (İthalat Rejimi kapsamında olup); ithal edilen malların bedellerinin ithalattaki ödeme şekillerinden biriyle yurt dışına döviz transferi yapılarak gerçekleştirilen ithalatı, bedelsiz ithalat (Gümrük Mevzuatı kapsamında olup) ise; ithal edilen malların bedellerinin yurt dışında kazanılan dövizlerle karşılanarak yurt dışına herhangi bir döviz transferi yapılmadan gerçekleştirilen ithalatı ifade etmektedir.
Genellikle, bedelsiz ithalatın herhangi bir gümrük vergisi veya fon ödenmeksizin yapılan ithalat olduğu yanılgısına düşülmektedir. Halbuki böyle bir durum söz konusu değildir. Nitekim bedelsiz ithalat, gümrük vergisine tabi olabileceği gibi olmayabilir de. Burada dikkat edilmesi gereken husus, ithalatın gümrük vergisine tabi olup olmadığı değil, sadece mal bedelinin yurt dışında kazanılan dövizlerden karşılanarak mı veya yurt dışına herhangi bir transferin yapılarak mı gerçekleştiğidir. Mala karşı mal ile ödeme yapılan ticaret işlemleri ise İhracat Mevzuatı çerçevesinde düzenlenmektedir.
2. İthalat Yapabilecekler: Vergi numarasına sahip her gerçek kişi ve tüzel kişi ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklıkları, ithalat işlemlerini yürütebilir. Ancak,
- Özel anlaşmalara dayanan ithalatta,
- Kitap ve diğer yayınların ithalatında,
- Ülkemizde açılan uluslararası fuar ve sergilerde Müsteşarlıkça (Dış Ticaret Müsteşarlığı) perakende satışına izin verilen malların ithalatında, vergi numarasına sahip olma şartı aranmaz.
Kamu ahlakı, kamu düzeni veya kamu güvenliği; insan, hayvan ve bitki sağlığının korunması veya sınaî ve ticari mülkiyetin korunması amaçlarıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde alınan önlemlerin kapsamı dışındaki malların ithali serbesttir. İthalatı kanunlarla belirli kurum ve kuruluşlara bırakılmış maddelerin ithali ancak, bu kurum ve kuruluşlar tarafından yapılabilir. İthalat yapmak isteyen kişiler, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde almaları gereken belgelerle birlikte doğrudan gümrük idarelerine başvururlar.
3. İthalat Sözleşmeleri: Dış ticarette ihracatçı ile ithalatçı arasında ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların çözümü için, tarafların hak ve yükümlülüklerini gösteren yazılı bir sözleşme hazırlanmalıdır. Yazılı sözleşmeler, tarafları bağlamalarının yanı sıra, herhangi bir anlaşmazlık durumunda da ispat evrakı özelliği taşımaktadır. Malın ithali veya ihracı aşamasında çıkabilecek problemlerin taraflar arasında dostane bir şekilde çözülmesi için bu alışverişte ortaya çıkabilecek tüm durumların yapılacak sözleşmede karara bağlanması gerekir. Aksi takdirde çıkacak problemler taraflar arasında sıkıntıya neden olacak, dış ticaret bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Birleşmiş Milletler ve ICC (Uluslararası Ticaret Odası), sözleşmeler için standart kural ve düzenlemeler geliştirmiştir. Bunlar uluslararası ticarette ortaya çıkan anlaşmazlıkları, uyuşmazlıkları ve hukuksal çatışmaları ortadan kaldırmak ve alıcı ile satıcının gereksiz yere para ve zaman kaybını önlemek amacıyla alım-satım işlemlerine getirilen kural ve düzenlemelerden ibarettir.
Incoterms adıyla yürürlüğe konulan bu düzenlemeler uluslararası ticarette kullanılan ve evrensel olarak standartlaştırılmış sözleşme terimleridir. Teslim şekline göre değişen 13 adet incoterms bulunmaktadır. Bu incotermsler yapılacak sözleşmelerde kullanılarak, sözleşmeyle ilgili anlaşmazlıkların çözümü için ülkeden ülkeye farklılık gösteren hukuki çatışmaların önüne geçilebilir.
Sözleşme hangi şekilde yapılırsa yapılsın, sözleşme metni, net ve detaylı olmalı ve her iki tarafça da istenen hususları kapsamalıdır. Bir ithalat-ihracat sözleşmesinde aşağıdaki hususların mutlaka taraflarca karara bağlanması gerekir:
- Tarafların isim ve adresleri
- Malın cinsi ve özellikleri
- Malın miktarı
- Gözetim
- Malın fiyatı
- Malın teslim yeri ve zamanı
- Ödeme şekli
- Ödeme yeri ve zamanı
- Lisans ve izinler
- Ürünün garantisi
- Sigorta
- Mücbir sebepler
- Teslimde gecikme
- Uygulanacak hukuk
- Tarafların imzası
4. İthalatta Alınan Vergiler: Türkiye'de ithalattan gümrük vergisi, KDV, Özel Tüketim Vergisi, Damga Vergisi ve Akaryakıt Tüketim Vergisi Kanunu’nda belirtilen akaryakıtların ithali durumunda Akaryakıt Tüketim Vergisi alınır.
4.1. Gümrük Vergisi: 1615 sayılı Gümrük Kanununun 4. maddesi uyarınca, Gümrük Vergisi tahsilatı, bu Kanuna göre ödeme mükellefiyetinin başladığı tarihte yürürlükte bulunan Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki nispet, had ve esaslara göre yapılmaktadır.
4.2. Katma Değer Vergisi: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1 inci maddesi uyarınca her türlü mal ve hizmet ithalatı, aynı Kanun’un 28. maddesine dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararlarında belirtilen oranlarda Katma Değer Vergisi’ne tabi bulunmaktadır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 21 inci maddesine göre İthalatta ödenecek KDV’nin matrahı aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır:
- İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri
- İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar
- Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler.
4.3. Akaryakıt Tüketim Vergisi: 3074 sayılı Akaryakıt Tüketim Vergisi Kanunu’nun 2 inci maddesinde Akaryakıt Tüketim Vergisi’nin mükellefinin, bu verginin konusuna giren ürünlerin (kurşunsuz benzin, süper benzin, normal benzin, gazyağı, motorin, marine diesel, kalorifer yakıtı, fuel oil çeşitleri, sıvılaştırılmış petrol gazı çeşitleri) satışını yapan rafineri şirketleri, doğal gaz üretim şirketleri ve ithalatı gerçekleştiren kuruluşlar olduğu belirtilmiştir. Akaryakıt tüketim vergisine tabi petrol ürünlerini ithal eden gerçek veya tüzel kişiler, ileride ödeyecekleri akaryakıt tüketim vergisi için, gerektiğinde, esasları ve ürünler itibarıyla tutarları Maliye ve Gümrük Bakanlığınca belirlenecek banka teminat mektubunu ilgili gümrük idaresine vermedikleri sürece gümrükleme yapılmaz.
Akaryakıt tüketim vergisi her ayın ilk on beş günlük birinci ve kalan günlerinden oluşan ikinci dönemlerinde yapılan satışlara ait Akaryakıt Tüketim Vergisi, bu dönemleri izleyen 10 uncu günün akşamına kadar, rafineri şirketleri, doğal gaz üretim şirketleri ve ithalatı gerçekleştiren kuruluşların merkezlerinin bağlı olduğu vergi dairesine, şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca tespit edilecek beyanname ile beyan edilir ve aynı süre içinde ödenir.
4.4. Özel Tüketim Vergisi: İthalatta alınan vergi, ilgili gümrük idaresince hesaplanır ve gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak suretiyle mükellefe, kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilir. Bu tebliğ üzerine ortaya çıkacak ihtilaflar için ithalat vergilerinin tâbi olduğu usul ve esaslar uygulanır. Bu vergi, ithalat vergileri ile aynı zamanda ödenir. İthalat vergilerine tabi olmayan mallara ait vergi, gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyannamenin veya diğer belgelerin tescili tarihinde, bu tarihteki oran veya tutarlar üzerinden hesaplanarak tahsil edilir. İthalde alınan özel tüketim vergisi gümrük makbuzunda ayrıca gösterilir. İthalat vergilerinin maktu veya sabit oranlı alındığı hâllerde tarife, malın ithalinde alınacak özel tüketim vergisi de dâhil edilmek suretiyle tespit olunur.
4458 sayılı Gümrük Kanunu ile diğer kanunlar gereğince ithalat vergileri teminata bağlanarak işlem gören mallara ait özel tüketim vergisi de aynı usule tabi tutulur. Bu Kanuna göre gümrükte vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek ithal edilen malların hiç alınmamış veya eksik alınmış özel tüketim vergisi ile vergiden müstesna olduğu halde yanlışlıkla alınan veya fazla alındığı anlaşılan özel tüketim vergisi hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanunu’ndaki esaslara göre işlem yapılır. İthal edilecek mala ilişkin beyan üzerinden hesaplanan vergiler ile muayene ve denetleme sonucu hesaplanan vergiler arasındaki farklarda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ithalat vergileri noksanlıklarında uygulanacak esaslara göre para cezası kesilir.
4.5. Damga Vergisi: Dış ticaret işlemleri ile ilgili olan aşağıdaki kâğıtların düzenlenmesi damga vergisine tabidir. Damga Vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların Damga Vergisini kişiler öder.
- Taahhütnameler
- Taşıma senedi
- Konşimentolar
- Deniz ödüncü senedi
- Menşe ve mahreç şehadetnameleri
- Tasdikli manifesto nüshaları
- Ordinolar
- Gümrük idarelerine verilen özet beyan formları
- Gümrük idarelerine verilen beyannameler

5. İthalattan Tahsil Edilen Fonlar:
5.1. Toplu Konut Fonu: Ülkemizde İthalat Rejimi Kararları hükümleri çerçevesinde ithal malları üzerinden Toplu Konut Fonu tahsil edilmekte ve tahsil edilen bu meblağlar bu fonun en büyük gelir kalemini oluşturmaktadır. İthalatta hangi mallar için hangi oranda Toplu Konut Fonu ödeneceği, İthalat Rejimi eki listelerde gösterilmektedir. Toplu Konut Fonu ödenerek ithal edilecek maddeler fiili ithal tarihinde geçerli miktar ve oranlar kadar fona tabi olup fon tutarları fiili ithal tarihinde gümrük idarelerince tahsil edilmekte ve bu fonların ilgililerce süresi içerisinde yatırılmaması durumunda, 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaktadır.
5.2. Tütün Fonu: Yabancı tütün ile yurt içinde harmanlanmış ve imal edilmiş sigaraların bünyesine giren yabancı tütünün ithali sırasında ve üretilmiş durumda ithal edilen sigaraların ithalinde bünyesinde bulunan yabancı tütüne istinaden paket başına Tütün Fonu alınmaktadır.
5.3. Savunma Sanayi Destekleme Fonu: Bazı alkollü içkiler ile tütün mamulleri ithalatında değişir tutarlarda Savunma Sanayi Destekleme Fonu tahsil edilmektedir.
5.4. Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde kurulan ve kapsamına, teşviki öngörülen yatırımlar ile ihtisas kredileri giren “Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu”nun kaynakları arasında yer alan kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılan ithalattan yapılacak kesinti tutarı %6 oranında tespit edilmiş bulunmaktadır. Uygulamada, ithal edilen mallar için ödenecek mali yükümlülüklerin tutarı, gümrük idarelerince kullanılan programa ithal edilecek malın gümrük tarife istatistik pozisyon numarası girilerek program tarafından otomatik hesaplanmaktadır.
6. Gümrük Tarife Cetveli: Gümrük, belli bir malın gümrük sınırını geçişinde ödenen vergi ve harçlardır. Tarife ise, uluslararası ticarete konu olan bütün mallara uygulanan vergileri belirleyen listelerdir. Tanımlar birleştirildiğinde; Gümrük Tarife Cetveli, yabancı menşeli eşyanın bir ülkeye ithalinde hangi matrah üzerinden ne oranda veya miktarda vergi ödeneceğini gösteren listelerdir. Türk Gümrük Tarife Cetveli: Eşyanın cins, nevi ve niteliklerine göre sistematik bir şekilde numaralandırılarak sınıflandırıldığı ve alınacak gümrük vergisi oranlarının gösterildiği Bakanlar Kurulunca kabul edilen cetveldir. Gümrük tarifeleri (vergileri), başlıca iki ana gayenin ışığı altında tespit edilir. Bunlardan ilki devlete gelir sağlamak diğeri ise iç sanayiyi dış rekabetin yıkıcı etkisinden korumaktır. Devlete gelir sağlamak için uygulanan tarifelere "mali tarifeler", iç sanayiyi korumak için uygulanan tarifelere ise "koruyucu tarifeler" adı verilir. Ancak, bu iki gaye çoğu zaman bir arada yürütülmekte, devlet koruyucu gümrük tarifesini uygularken, aynı anda, gelir de sağlamakta veya gelir temini gayesiyle mali tarifeleri uygularken aynı anda, iç sanayiyi de dış rekabete karşı belirli ölçüde korumaktadır. Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde yer alan eşyaların gümrük vergisi had ve nispetleri, Bakanlar Kurulunca, sıfıra kadar indirilebilir veya bu cetveldeki had ve nispetlerin % 50'sine kadar artırılabilir. Bakanlar Kurulu ayrıca, tarifedeki notlarda gerekli değişiklikleri yapmaya, bu değişikliklerin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye de yetkilidir.
Türkiye de kullanılan Gümrük Tarife Cetvelinde neler bulunur:
 Maddenin Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu
 Eşyanın tanımı,
 Ölçü birimi,
 Kanuni vergi haddini gösteren sütunlar.
6.1. Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Numarası: Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde kullanılan 12 basamaklı bir koddur. Bu kodun ilk 6 rakamı Dünya Gümrük Örgütü’ne üye tüm ülkelerce kullanılan Armonize Sistem Nomanklatürü kodunu, 7-8. rakamlar Avrupa Birliği ülkeleri tarafından kullanılan Kombine Nomanklatür kodunu (Kombine Nomanklatür Kodu; Avrupa Birliği'ne üye ülkelerce kullanılan eşya tanımlarını ve kodlamalarını gösteren dizindir. Kombine Nomanklatür'de tanımlanan eşyalar sekiz haneli kodlarla gösterilir. Bu kodların ilk altı hanesi Armonize Sistem'le aynıdır. 1/95 numaralı Ortaklık Konseyi Kararı ile tesis edilen Avrupa Birliği ve Türkiye tarafından oluşturulan Gümrük Birliği nedeniyle Kombine Nomanklatür, Tarife Cetvelimizin ilk sekiz hanesine yansıtılmaktadır.), 9–10. rakamlar farklı vergi uygulamalarımız nedeniyle açılan pozisyonları gösteren kodları, 11–12. rakamlar ise istatistik kodlarını göstermek için kullanılmaktadır.
6.2. Eşyanın Tanımı: Gümrük Tarife Cetvelimizde yer alan eşyalar, eşyanın tanımı sütununda, tabii menşei, maddi vasfı ve ticari şekli gibi bazı ölçütlere göre sınıflandırmıştır.
6.3. Ölçü Birimi: Türk Gümrük Tarife Cetvelinde, Avrupa Birliği Kombine Nomanklatüründeki ölçü birimleri aynen alınmış olup tekstil fasıllarında çift ölçü birimi kullanılmıştır.
6.4. Vergi Haddi: Gümrük Tarife cetvelimizin 4. sütunu 1. sütunda Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Numarası, 3. sütunda ölçü birimi belirtilen eşyanın ülkemize ithal edilmesi durumunda uygulanacak gümrük vergisi oranını gösterir.
7. Gümrük Muafiyeti: Gümrük Kanunumuzda, aşağıda sayılan hâllerde, serbest dolaşıma sokulacak eşyaların gümrük vergilerinden muaf olacağı belirtilmiştir:
1. Cumhurbaşkanının zat ve ikametgahı için gelen eşya
2. Mütekabiliyet esasına göre ithal edilen diplomatik eşya
3. a) Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ihtiyaçları için gümrük beyannamesi bu kuruluşlar adına düzenlenmiş olmak kaydıyla, yurt dışından tedarik olunan her türlü harp silah, araç, gereç, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ile bunların yapım, bakım ve onarımlarında kullanılacak yedek parçalar, akaryakıt ve yağlar, ham madde, malzeme ve harp ganimetleri
b) Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ihtiyacı için bedelsiz olarak dış kaynaklardan alınan her türlü yardım malzemesi
c) Emniyet Genel Müdürlüğü ile Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü tarafından emniyet ve gümrük muhafaza hizmetleri ihtiyacı için dış memleketlerden mubayaa ve ithal olunacak (a) bendinde yazılı araç, gereç ve silahlar ile bunların teferruatı
4. Değeri 100 avroyu geçmeyen eşya
5. Gerçek kişiler tarafından ithal edilen kullanılmış şahsi eşyadan;
a) Kanuni ikametgâhlarını Türkiye Gümrük Bölgesine nakleden gerçek kişilere ait alındığı tarihte üç yaşından büyük olmayan kullanılmış motorlu veya motorsuz özel kara nakil vasıtaları
b) Kanuni ikametgâhlarını Türkiye Gümrük Bölgesine nakleden gerçek kişilere ait her türlü kullanılmış ev eşyası
c) İkametgâhı Türkiye'de olan bir Türk ile evlenerek veya evlenmek üzere Türkiye’ye gelen kişilere ait çeyiz eşyası
d) Miras yoluyla intikal eden kişisel eşya
e) Türkiye 'ye öğrenim görmek amacıyla gelen öğrencilere ilişkin eğitimle ilgili malzemeler ve eğitimle ilgili diğer ev eşyaları
f) Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkan gerçek kişilerin geri getirdiği kullanılmış ev eşyası
6. Gerçek kişilerce ithal edilen diğer eşyadan;
a) Değeri 300 avroyu geçmemek üzere gerçek bir kişiden diğerine gönderilen veya yolcular tarafından ithal edilen hediyelik eşya
b) Şeref nişanları veya ödülleri
c) Uluslararası ilişkiler çerçevesinde alınan hediyeler
7. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar tarafından ticari gaye güdülmemek ve kuruluş amaçları doğrultusunda kullanılmak üzere ithal edilen eşyadan;
a) Eğitim, bilim ve kültürel amaçlı eşya ile bilimsel alet ve cihazlar
b) Tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma yapılmasına mahsus alet ve cihazlar
c) Bilimsel araştırma amacına yönelik hayvanlar ile biyolojik veya kimyasal maddeler
d) İnsan kaynaklı tedavi edici maddeler ile kan gruplama ve doku tipi ayırma belirteçleri
e) İlaç özelliği olan ürünlerin kalite kontrolü amacına yönelik maddeler
8. Bir ticari faaliyetin yürütülmesi ile bağlantılı ithalat;
a) İş yeri nakli suretiyle ithal edilen sermaye malları ve diğer malzemeler
b) Türkiye Gümrük Bölgesinde faaliyette bulunan çiftçilerin, komşu ülkedeki mülklerinden elde ettikleri ürünler
c) Komşu ülkelerdeki çiftçiler tarafından Türkiye Gümrük Bölgesindeki mülklerinde kullanılmak üzere getirilen, toprak ve ekinlerin işlenmesi amacına yönelik tohum, gübre ve diğer ürünler
d) Ticari mahiyet arz etmeyen numuneler
i- Önemli değeri olmayan numunelik eşya ve modeller
ii- Basılı reklâmcılık dokümanları ve reklâmcılık amacına yönelik malzemeler
iii- Bir ticari fuarda veya benzeri bir faaliyette kullanılan veya tüketilen ürünler
e) İnceleme, analiz veya test amaçlı olarak ithal edilen eşya
9. Ulaştırmacılıkta kullanılan eşya;
a) Taşıma sırasında eşyanın istifi ve korunması için yardımcı maddeler
b) Canlı hayvanların nakli sırasında kullanılan kuru ot, yem ve yiyecek maddeleri ile ilaçları
c) Ulaşım araçları ile özel konteynerlerde mevcut bulunan akaryakıt ve madeni yağları
d) Deniz ve hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemesi
10. Bilgi materyali ithalatı;
a) Yayın hakları veya endüstriyel ve ticari patent haklarını koruyan örgütlere gönderilen eşya
b) Turistik reklâmcılık malzemeleri
c) Ticari değeri olmayan çeşitli belge ve eşya
11. Cenaze ve cenaze ile ilgili eşyanın ithali;
a) Savaş kurbanları anıtları ile mezarlıkların yapımı, bakımı ve süslenmesi amacına yönelik eşya
b) Tabutlar, cenaze kül kapları ve süsleme niteliği olan cenaze levazımatı
12. Diğer eşya;
a) Malul ve sakatların kullanımına mahsus eşya
b) Doğal afetlerden zarar görenlere gönderilen eşya
c) Türkiye'de düzenlenen uluslararası spor müsabakalarında kullanılmak üzere getirilen eczacılık ürünleri
8. İthalat Kısıtlamaları: İthalatta bazı malların ithali yasak; bazı malların ithali belli bir kuruma bırakılmış; bazı malların ithali ise belli mercilerden alınacak izne bağlıdır.
8.1. İthali Yasak Olan veya İthaline İzin Verilmeyen Mallar: Gümrük Yönetmeliğinin 213. Maddesinde; “Türk Gümrük Tarife Cetveli ile özel kanunlar veya taraf olduğumuz anlaşmalar ve sözleşmelerle ithali yasak edilmiş ve edilecek olan eşya, 235. madde (bu maddeye göre ilgili Mevzuatları uyarınca yasaklama ve kısıtlamaya tabi eşyanın transiti için Dış Ticaret Müsteşarlığından her seferinde izin alınır.) saklı kalmak kaydıyla, her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye sokulamaz.
8.2. İthali Belli Kurum ve Kuruluşlara Bırakılan Maddeler: Gümrük Yönetmeliği’nin 214. maddesinde “Özel kanunlar gereğince Türkiye'ye ithali belli kurum ve kuruluşlara bırakılan eşya, ancak bu kurum veya kuruluşlar veya bunların yetki verdiği kurum veya kuruluşlarca ithal edilebilir.
8.3. İthalinde Belli Mercilerin İzni Aranılacak Maddeler: Gümrük Yönetmeliği’nin 215. maddesi ile "Özel kanun, kararname, tüzük ve tebliğ hükümlerine göre Türkiye'ye ithalinde belli merciin izni aranacak eşya, ancak tabi olduğu mevzuata uygunluğu tespit edilmek suretiyle serbest dolaşıma sokulabilir.